09 Nov 2026
|
3 min read
Wat wil die Veenstra nou eigenlijk? Boeren of milieu?
J
Jan Veenstra
Auteur
Ik hoor het sommige lezers al denken. Wat wil die Jan Veenstra nou eigenlijk? De ene keer neemt hij het op voor de boeren, de andere keer schrijft hij kritisch over het milieu, klimaatverandering en de noodzaak van vergroening. Is dat niet een beetje tegenstrijdig?
Nee, helemaal niet. Sterker nog, volgens mij zit daar juist een groot misverstand in onze huidige discussie over landbouw en milieu.
Als er één beroepsgroep is die dagelijks met de natuur te maken heeft, dan zijn het de boeren. Zij werken met de grond, zijn afhankelijk van het weer, kennen de seizoenen en zien wat er op hun land gebeurt. Zij weten wat droogte betekent, wat langdurige regenval aanricht en hoe belangrijk een gezonde bodem, voldoende water en een evenwichtige natuur zijn. Hun bestaan is er rechtstreeks mee verbonden.
Natuurlijk betekent dat niet dat iedere boer automatisch milieuvriendelijk werkt. Ook binnen de landbouw zijn veranderingen nodig. Er zijn vraagstukken rond stikstof, gewasbescherming, waterkwaliteit, biodiversiteit en de omvang van de veestapel. Daar moeten we niet voor weglopen. Maar boeren neerzetten als tegenstanders van natuur en milieu is een karikatuur die geen recht doet aan de werkelijkheid.
Wat mij vooral stoort, is de manier waarop vanuit Den Haag over de landbouw wordt gesproken. Beleidsmakers en ambtenaren maken modellen, stellen normen op en tekenen toekomstscenario's. Maar achter die cijfers zitten mensen, gezinnen en bedrijven die al generaties lang met het landschap verbonden zijn. Een boer is geen rekeneenheid in een beleidsnota. Het is iemand die iedere ochtend zijn erf op loopt en verantwoordelijkheid draagt voor zijn grond, dieren en bedrijf.
En laten we eerlijk zijn: wie kent zijn eigen stukje grond beter? De ambtenaar achter zijn bureau in Den Haag of de boer die daar dagelijks op werkt?
Dat betekent niet dat de boer altijd gelijk heeft. Maar het betekent wel dat zijn kennis, ervaring en betrokkenheid serieus genomen moeten worden. Niet pas wanneer er een inspraakavond wordt georganiseerd, maar vanaf het moment dat beleid wordt bedacht.
Ook het begrip natuur wordt soms merkwaardig gebruikt. We willen meer biodiversiteit, meer groen, schoner water en een gezondere bodem. Maar tegelijkertijd lijkt het alsof landbouw en natuur elkaar per definitie in de weg zitten. Waarom zouden die twee niet veel meer samen kunnen gaan? Een gezond boerenbedrijf heeft immers belang bij een gezonde leefomgeving. En een gezond landschap heeft baat bij boeren die weten hoe ze met hun omgeving moeten omgaan.
Ik ben niet tegen verandering. Ik ben wel tegen beleid dat over mensen wordt uitgerold zonder voldoende rekening te houden met hun kennis, hun mogelijkheden en hun bestaanszekerheid. Verduurzaming moet geen papieren wedstrijd worden waarin de ene na de andere norm wordt bedacht, terwijl de praktische gevolgen bij de mensen op het land terechtkomen.
Misschien moeten we in Den Haag eens wat vaker vanachter het bureau vandaan komen. Niet om een volgende presentatie te geven, maar om daadwerkelijk te luisteren naar degenen die iedere dag met de natuur werken.
Dus voor iedereen die zich afvraagt wat die Veenstra nou wil: ik ben niet voor de boeren ten koste van het milieu en ook niet voor het milieu ten koste van de boeren. Ik ben voor gezond verstand, een gezonde landbouw en een gezond landschap.
Want uiteindelijk hebben boeren, burgers en natuur hetzelfde nodig: een leefbare omgeving. En daar zouden we in Den Haag best eens wat meer oog voor mogen hebben.
De natuur is niet van de ambtenaar, de landbouw is niet van de politiek en het landschap is niet van Den Haag. We hebben er allemaal verantwoordelijkheid voor.
Als er één beroepsgroep is die dagelijks met de natuur te maken heeft, dan zijn het de boeren. Zij werken met de grond, zijn afhankelijk van het weer, kennen de seizoenen en zien wat er op hun land gebeurt. Zij weten wat droogte betekent, wat langdurige regenval aanricht en hoe belangrijk een gezonde bodem, voldoende water en een evenwichtige natuur zijn. Hun bestaan is er rechtstreeks mee verbonden.
Natuurlijk betekent dat niet dat iedere boer automatisch milieuvriendelijk werkt. Ook binnen de landbouw zijn veranderingen nodig. Er zijn vraagstukken rond stikstof, gewasbescherming, waterkwaliteit, biodiversiteit en de omvang van de veestapel. Daar moeten we niet voor weglopen. Maar boeren neerzetten als tegenstanders van natuur en milieu is een karikatuur die geen recht doet aan de werkelijkheid.
Wat mij vooral stoort, is de manier waarop vanuit Den Haag over de landbouw wordt gesproken. Beleidsmakers en ambtenaren maken modellen, stellen normen op en tekenen toekomstscenario's. Maar achter die cijfers zitten mensen, gezinnen en bedrijven die al generaties lang met het landschap verbonden zijn. Een boer is geen rekeneenheid in een beleidsnota. Het is iemand die iedere ochtend zijn erf op loopt en verantwoordelijkheid draagt voor zijn grond, dieren en bedrijf.
En laten we eerlijk zijn: wie kent zijn eigen stukje grond beter? De ambtenaar achter zijn bureau in Den Haag of de boer die daar dagelijks op werkt?
Dat betekent niet dat de boer altijd gelijk heeft. Maar het betekent wel dat zijn kennis, ervaring en betrokkenheid serieus genomen moeten worden. Niet pas wanneer er een inspraakavond wordt georganiseerd, maar vanaf het moment dat beleid wordt bedacht.
Ook het begrip natuur wordt soms merkwaardig gebruikt. We willen meer biodiversiteit, meer groen, schoner water en een gezondere bodem. Maar tegelijkertijd lijkt het alsof landbouw en natuur elkaar per definitie in de weg zitten. Waarom zouden die twee niet veel meer samen kunnen gaan? Een gezond boerenbedrijf heeft immers belang bij een gezonde leefomgeving. En een gezond landschap heeft baat bij boeren die weten hoe ze met hun omgeving moeten omgaan.
Ik ben niet tegen verandering. Ik ben wel tegen beleid dat over mensen wordt uitgerold zonder voldoende rekening te houden met hun kennis, hun mogelijkheden en hun bestaanszekerheid. Verduurzaming moet geen papieren wedstrijd worden waarin de ene na de andere norm wordt bedacht, terwijl de praktische gevolgen bij de mensen op het land terechtkomen.
Misschien moeten we in Den Haag eens wat vaker vanachter het bureau vandaan komen. Niet om een volgende presentatie te geven, maar om daadwerkelijk te luisteren naar degenen die iedere dag met de natuur werken.
Dus voor iedereen die zich afvraagt wat die Veenstra nou wil: ik ben niet voor de boeren ten koste van het milieu en ook niet voor het milieu ten koste van de boeren. Ik ben voor gezond verstand, een gezonde landbouw en een gezond landschap.
Want uiteindelijk hebben boeren, burgers en natuur hetzelfde nodig: een leefbare omgeving. En daar zouden we in Den Haag best eens wat meer oog voor mogen hebben.
De natuur is niet van de ambtenaar, de landbouw is niet van de politiek en het landschap is niet van Den Haag. We hebben er allemaal verantwoordelijkheid voor.