De winkelstraat ligt vol, maar toch is alles op

We leven in een tijd van ongekende overvloed. Tenminste, zo voelt het als je een willekeurige bouwmarkt, supermarkt of tuincentrum binnenloopt. Gangpaden zo breed als landingsbanen. Schappen tot aan het plafond. Keuze uit 37 soorten ledlampen, 12 varianten kunstgras en een halve hectare aan barbecue-accessoires — in februari.

Maar vraag eens om een onderdeel.

Gewoon iets simpels. Een specifiek schroefje. Een los rubbertje. Een afwijkende maat koppeling. Een ouderwetse fitting. Een zeldzaam plantje. Een stukje vakkennis.

Dan begint het moderne winkeltoneelstuk.

Medewerker (18, bijbaan, headset scheef):
“Als het daar niet ligt, hebben we het niet.”

Welkom in het tijdperk van product-armoede.

Overvloed is het nieuwe tekort

We hebben meer spullen dan ooit. Maar minder echte keuze.

Grote ketens verkopen niet wat nodig is.
Ze verkopen wat snel genoeg verkoopt.

Alles draait om omloopsnelheid. Producten moeten rennen, niet wandelen. Wat niet binnen een paar weken van het schap vliegt, wordt eruit gegooid alsof het een slechte sollicitant is.

Gevolg? De schappen liggen vol met:

✔ standaard
✔ massa
✔ middelmaat
✔ “goed genoeg”

En ondertussen verdwijnen:

✖ specifieke onderdelen
✖ duurzame kwaliteit
✖ reparatiemateriaal
✖ vakgereedschap
✖ bijzondere varianten

Niet omdat niemand ze wil.
Maar omdat ze niet hard genoeg renderen per vierkante meter plank.

De stille dood van de specialist

Vroeger had elke plaats zo’n winkel. Een zaak waar het naar olie, hout, aarde of metaal rook. Waar iemand achter de toonbank stond die niet “even ging kijken in het systeem”, maar het gewoon wíst.

Die winkels verkochten geen snelheid.
Die verkochten oplossingen.

Maar ja — oplossingen draaien slecht in Excel.

Dus verdwenen ze. Weggeconcurreerd door winkels die alles hebben… behalve wat je zoekt zodra het iets afwijkt van de norm.

En met die winkels verdween meer dan alleen voorraad:
🧠 kennis
🔧 reparatiecultuur
🌱 productdiversiteit
🗣 advies zonder barcode

Weggooien is het nieuwe repareren

Omdat onderdelen niet meer te krijgen zijn, repareren we minder.
Omdat repareren lastig is, kopen we nieuw.
Omdat we nieuw kopen, verdwijnt de vraag naar onderdelen nog verder.

Dat is geen marktwerking. Dat is een vicieuze cirkel met een kassabon eraan.

We noemen het gemak.
We noemen het efficiëntie.
Maar eigenlijk is het gewoon: “Sorry, meneer, dat product bestaat economisch niet meer.”

De illusie van keuze

We denken dat we keuze hebben omdat we kunnen kiezen tussen:

14 soorten kant-en-klare kruidenmixen
9 bijna-identieke tuinstoelen
23 merken schroevendraaiers die allemaal uit dezelfde fabriek rollen

Maar probeer eens iets afwijkends te willen. Iets dat niet gemiddeld is. Iets dat langer meegaat. Iets dat repareerbaar is.

Dan merk je het pas.

De moderne winkel is geen marktplaats meer.
Het is een doorstroommachine voor middelmaat.

Product-armoede is geen lege winkel

Het is een volle winkel waar net dat ene ontbreekt wat je nodig hebt.

Het is een land waar je elk seizoen nieuwe spullen kunt kopen, maar geen schroefje meer kunt vinden om iets ouds te redden.

Het is vooruitgang die vooral achteruit schuift — richting wegwerp, richting standaard, richting “koop maar nieuw”.

En ergens, in een leegstaand pand in een zijstraat, hangt nog een vergeeld bordje:

“Speciaalzaak.”